تحول در ساختار حکمرانی و گذار از الگوهای دولتمحور به الگوهای مردمپایه (امام امت)، یکی از ارکان اساسی بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و ترسیمکننده مسیر ایران آینده است. در این چشمانداز، از نقش تصدیگرانه دولت کاسته شده و بر توانمندسازی آحاد مردم برای نقشآفرینی در تمامی سطوح تصمیمسازی و اجرا تأکید میشود. با این حال، خلأ یک سازوکار عملیاتی برای سازماندهی و هدایت این ظرفیت عظیم مردمی، همواره بهعنوان یک چالش اساسی مطرح بوده است. مفهوم «جریان حلقههای میانی» که توسط مقام معظم رهبری در خرداد ۱۳۹۸ بهعنوان راهکاری برای اجراییسازی بیانیه گام دوم معرفی شد، دقیقاً با هدف پر کردن این خلأ طراحی شده است. حلقههای میانی، تشکلها و مجموعههایی برخاسته از دل ملت هستند که مأموریت دارند با پرهیز از ورود به بروکراسی دولتی، وظیفه خطیر هدایت، برنامهریزی و پیگیری فعالیتهای گروههای مردمی را بر عهده گیرند.این پژوهش با رویکردی کیفی و با استفاده از روش تحلیل تطبیقی- اسنادی، بهدنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که چگونه میتوان از مدل «ائتلاف هدایتگر» که توسط جان کاتر، نظریهپرداز برجسته مدیریت تحول مطرح شده، برای تبیین، مفهومپردازی و ارائه الگوی عملیاتی برای جریان حلقههای میانی بهره برد. برای این منظور، ابتدا منظومه فکری حلقههای میانی از بیانات رهبری استخراج شد. سپس، مدل ائتلاف هدایتگر و سازوکار آن از ادبیات علمی معتبر گردآوری و تشریح گردید. در مرحله بعد، با تشکیل ماتریسی از مقولات اصلی، این دو مفهوم در محورهایی چون جایگاه در ساختار، ویژگیهای اعضا، انگیزهها، اهداف و الگوی عملکرد، با یکدیگر مقایسه شدند. یافتههای این تحقیق نشاندهنده همگرایی و تطابق عمیق و ساختاری میان این دو مفهوم است. هر دو بر ضرورت ایجاد یک وجه شبکهای چابک و رها از سلسلهمراتب رسمی، متشکل از کنشگرانی با نفوذ، متعهد، دارای اعتبار، خلاق و برخوردار از مهارتهای رهبری تأکید دارند که رسالتشان، خلق چشمانداز، تدوین استراتژی، ایجاد انگیزه، مدیریت مقاومتها و در نهایت، شتابدهی به حرکتهای جمعی بهسمت اهداف کلان است. نتیجهگیری مقاله حاکی از آن است که چارچوب علمی ائتلاف هدایتگر، یک مدل آزموده و موفق جهانی است که میتواند بهعنوان یک راهنمای عملی، به استقرار، تقویت و اثربخشی جریان حلقههای میانی در مسیر خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی یاری رساند و از این رهگذر، حکمرانی مردمپایه را از سطح گفتمان به عرصه عمل منتقل کند.
akhavan nilchi N, nas esfahani A. The Middle Circles Movement as a Guiding Coalition: A Model for Popular Governance in the Second Step of the Islamic Revolution. مطالعات بین رشته ای انقلاب اسلامی 2026; 1 (1) :45-62 URL: http://revlink.ir/article-1-21-fa.html
اخوان نیلچی نفیسه، نصر اصفهانی علیرضا. جریان حلقههای میانی بهمثابه ائتلاف هدایتگر: الگویی برای حکمرانی مردمی در گام دوم انقلاب اسلامی. مطالعات بین رشته ای انقلاب اسلامی. 1405; 1 (1) :45-62
